Teklifin en dikkat çeken maddelerinden biri öğrenci affı oldu. Daha önce aynı haktan yararlanmamış olmak kaydıyla çeşitli nedenlerle üniversiteyle ilişiği kesilen öğrenciler, belirlenen istisnalar dışında, kanunun yürürlüğe girmesinden itibaren 4 ay içinde başvurmaları halinde 2026-2027 eğitim-öğretim yılında öğrenimlerine yeniden başlayabilecek.
Düzenlemeyle birlikte akademik sahteciliğe ağır yaptırımlar getiriliyor. Başkalarına ücretli veya ücretsiz şekilde tez, makale, kitap ya da proje hazırlatan kişilerin akademik unvanları ve diplomaları iptal edilecek. Bu çalışmaları hazırlayan veya aracılık edenler hakkında ise yüksek miktarda adli para cezası uygulanacak.
Kanun teklifi, vakıf üniversiteleri için de yeni denetim ve yaptırım mekanizmaları oluşturuyor. Mali yapısını sürdüremeyen veya yükümlülüklerini yerine getiremeyen vakıf üniversitelerinin faaliyet izinleri kaldırılabilecek, öğrencileri ise garantör ya da devlet üniversitelerine devredilecek.
Öğretim üyelerine yönelik düzenlemeler kapsamında, ihtiyaç duyulan alanlarda görev yapan akademisyenlerin 75 yaşına kadar sözleşmeli olarak çalışabilmelerinin önü açılıyor. Ayrıca, Türk Cumhuriyetleri ve yurt dışındaki üniversitelerde görev alacak akademisyenlere daha uzun süreli izin imkânı sağlanıyor.
Teklifte, azami öğrenim süresini dolduran son sınıf öğrencilerine mezuniyetlerini tamamlayabilmeleri için ek sınav ve ders tekrar hakları tanınırken, uygulamalı eğitim ve intörnlük süreçlerinin tamamlanmasına da imkân veriliyor.
Düzenleme ayrıca, Türkiye’de izinsiz yükseköğretim faaliyeti yürütenlere, sahte diploma düzenleyenlere ve yasa dışı eğitim programlarını tanıtanlara yönelik hapis ve adli para cezalarını da içeriyor.
Kanun teklifiyle birlikte üniversitelerin teknoloji transfer faaliyetleri güçlendirilirken, ortak teknoloji transfer ofisleri kurulmasına ve devlet üniversitelerinin yurt dışında akademik birim açabilmesine de olanak sağlanıyor.
Öte yandan, Kahramanmaraş İstiklal Üniversitesi’nin adı İstiklal Bilim ve Teknoloji Üniversitesi olarak değiştirilirken, üniversitenin bilim ve teknoloji odaklı yeniden yapılandırılması kapsamında bazı fakülte ve yüksekokulların başka üniversitelere devredilmesi öngörülüyor.
Komisyonda kabul edilen teklifin, önümüzdeki günlerde TBMM Genel Kurulu’nda görüşülerek yasalaşma sürecine girmesi bekleniyor.
Arife SALMAN
