İnsan vücudu milyonlarca yıllık evrim sürecinde Dünyanın yerçekimine uyum sağlarken, uzay yolculukları bu dengeyi değiştiriyor. Kas ve kemik kaybı gibi etkileri uzun süredir bilinen mikroçekimin, beyin üzerinde de kalıcı yapısal değişikliklere neden olduğu belirlendi.
Londra Üniversitesi Birkbeck bünyesinde gerçekleştirilen ve çok sayıda beyin görüntüleme çalışmasının incelendiği araştırmada, yerçekimsiz ortamın beynin hareket, denge ve vücut farkındalığını yöneten bölgelerinde değişimlere yol açtığı tespit edildi.
Bilim insanları, beynin mikroçekime uyum sağlamak için kendisini yeniden düzenlediğini belirtiyor. Nöroplastisite olarak adlandırılan bu süreç, astronotların uzay ortamına adapte olmasını sağlarken, Dünya’ya veya farklı bir gezegene dönüş sırasında bazı riskleri beraberinde getirebiliyor.
MARS GÖREVLERİNDE YENİ RİSKLER ORTAYA ÇIKABİLİR
Uluslararası Uzay İstasyonu görevlerinden dönen astronotlar, Dünya yerçekimine yeniden uyum sağlamak için rehabilitasyon sürecinden geçiyor. Ancak gelecekte planlanan Mars görevlerinde, uzun süreli uzay yolculukları nedeniyle bu durumun daha karmaşık hale gelebileceği belirtiliyor.
Yaklaşık sekiz aylık bir yolculuğun ardından Mars’a ulaşacak astronotların, gezegenin farklı yerçekimi koşullarına kısa sürede uyum sağlaması gerekecek. Uzmanlar, beyin ve duyusal sistemlerde meydana gelen değişimlerin yön bulma ve koordinasyon sorunlarına yol açabileceği uyarısında bulunuyor.
Bilim insanları, yapay yerçekimi sağlayan uzay araçları gibi uzun vadeli çözümlerin yanı sıra, beynin yerçekimi algısını desteklemeye yönelik yeni teknolojiler üzerinde de çalışmalarını sürdürüyor.
Nursultan ŞEKER
