ABD’de yapılan geniş kapsamlı bir araştırma, doğada kolayca yok olmayan ve “sonsuz kimyasallar” olarak bilinen PFAS maddelerinin insan vücudunda yaygın biçimde bulunduğunu ortaya koydu.
PFAS NEDİR?
“Per- ve polifloroalkil maddeler” olarak adlandırılan PFAS grubu; suya, yağa, lekeye ve ısıya dayanıklı özellikleri nedeniyle onlarca yıldır endüstride ve tüketici ürünlerinde kullanılıyor. Çok yavaş parçalandıkları için “sonsuz kimyasallar” olarak anılan bu maddeler; yapışmaz tava kaplamaları, su geçirmez tekstil ürünleri, fast-food ambalajları, bazı kozmetik ürünleri ve yangın söndürme köpüklerinde yaygın olarak bulunuyor.
10 binden fazla kan örneği üzerinde yapılan incelemede, numunelerin yüzde 98,8’inde PFAS izlerine rastlandı. Araştırmada dikkat çeken bir diğer bulgu ise insanların bu maddelere tekil olarak değil, çoğu zaman birden fazla kimyasalın oluşturduğu karışımlar halinde maruz kalması oldu.
Su, yağ ve ısıya dayanıklılık sağladığı için tekstilden ambalaja, mobilyadan sanayi ürünlerine kadar birçok alanda kullanılan PFAS maddeleri, çevrede uzun süre kalıcılığını koruyor. Toprakta ve suda birikebilen bu maddeler, içme suyuna karışabiliyor ve gıda zinciri boyunca taşınabiliyor.
Uzmanlar, bu kimyasalların vücutta birikmesinin sağlık üzerindeki etkilerinin hâlâ araştırıldığını belirtirken; bazı PFAS türlerinin yüksek kolesterol, karaciğer ve tiroid sorunları, bağışıklık sistemi üzerinde olumsuz etkiler, doğurganlık problemleri ve bazı kanser türleriyle ilişkilendirildiğini ifade ediyor.
Araştırmacılar, PFAS kaynaklı kalıcı kirliliğin hem insan sağlığı hem de çevre açısından uzun vadeli risk oluşturabileceği uyarısında bulunuyor.
Begüm SEVİM
