21 Mayıs 1947’de Avusturya’nın Bregenz kentinde doğan Ortaylı, henüz iki yaşındayken ailesiyle birlikte Türkiye’ye göç etti. Çok dilli bir ortamda büyüyen Ortaylı, küçük yaşlardan itibaren Türkçe, Almanca ve Rusça öğrenerek güçlü bir dil ve kültür altyapısı kazandı.
Eğitim hayatına İstanbul Avusturya Lisesi’nde başlayan Ortaylı, daha sonra Ankara Atatürk Lisesi’ni bitirdi. 1970 yılında Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Tarih Bölümü’nden mezun oldu ve akademik kariyerine burada adım attı. Bu dönemde Türkiye’nin önemli tarihçilerinden Halil İnalcık, Şerif Mardin ve Mümtaz Soysal gibi isimlerin öğrencisi oldu.
Yüksek lisansını University of Chicago’da yapan Ortaylı, “Tanzimat Sonrası Mahallî İdareler” başlıklı çalışmasıyla 1974 yılında doktor unvanını aldı. Akademik kariyeri boyunca Avrupa ve dünyanın önde gelen üniversitelerinde dersler veren Ortaylı; Viyana, Berlin, Paris, Princeton, Moskova, Roma ve Oxford gibi şehirlerde konferanslar düzenledi.
1989 yılında Türkiye’ye dönen Ortaylı, Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi’nde uzun yıllar öğretim üyeliği yaptı. Daha sonra Galatasaray Üniversitesi ve Bilkent Üniversitesi gibi kurumlarda ders vermeyi sürdürdü.
2005 yılında Topkapı Sarayı Müzesi Müdürlüğü görevine getirilen Ortaylı, yaklaşık yedi yıl boyunca müzenin yönetimini üstlendi. 2012 yılında yaş haddinden dolayı görevinden ayrıldı.
Akademik çalışmalarının yanı sıra televizyon programlarıyla da geniş kitlelere ulaşan Ortaylı, TRT’de yayımlanan “İlber Ortaylı ile” belgeseli, NTV’de ekranlara gelen “İlber Ortaylı ile Tarih Dersleri”, Bloomberg HT’de yayımlanan “Zaman Kaybolmaz” ve TV100’de Okan Bayülgen ile sunduğu “Muhabbet Kralı” gibi programlarla tanındı. Ayrıca çeşitli gazete ve dergilerde yazdığı köşe yazılarıyla tarih bilgisini geniş bir okur kitlesiyle paylaştı.
Ortaylı, tarih alanındaki çalışmalarıyla birçok ödülün de sahibi oldu. 2001 yılında Aydın Doğan Ödülü’nü kazandı, 2007’de Rusya tarafından Puşkin Madalyası ile onurlandırıldı ve 2017’de Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülü’ne layık görüldü.
Öte yandan Ortaylı, kariyerinin bir döneminde bazı öğrencileri tarafından taciz iddialarıyla da gündeme gelmiş ve bu iddialar nedeniyle üniversitelerde protesto edilmişti.
Türk tarihçiliğinin önde gelen isimlerinden biri olarak kabul edilen İlber Ortaylı, akademik çalışmaları ve kamuoyuna yönelik tarih anlatılarıyla Türkiye’nin kültür ve tarih dünyasında uzun yıllar etkisini sürdüren bir isim oldu.
Esra Molla ÇETİN
