Bilimsel bir dergide yayımlanan çalışmada, uzun süredir tartışılan yapay zekânın özgünlük düzeyi ele alındı. Araştırma kapsamında büyük dil modelleri tarafından üretilen metin ve içerikler incelendi. Elde edilen bulgular, yapay zekânın ikna edici çıktılar ortaya koyabildiğini ancak özgün fikir geliştirme düzeyinin insanlarda ortalama seviyenin ötesine geçemediğini gösterdi.
Uzman değerlendirmelerine göre, mevcut yapay zekâ sistemleri özgün davranışları taklit edebilse de bu kapasite insanlara kıyasla sınırlı kalıyor. Yapay zekânın fikir üretme yetisinin, insanlarda amatör ile profesyonel seviye arasında bir noktada bulunduğu ifade edilirken, mevcut tasarım ve öğrenme prensipleriyle geliştirilen sistemlerin en yetkin insan sanatçıların yenilik üretme gücüne ulaşmasının zor olduğu vurgulandı.
ÜRETİM İLE ÖZGÜNLÜK ARASINDAKİ FARK
Araştırmada, yapay zekânın kültür ve sanat odaklı sektörler üzerindeki etkilerine yönelik tartışmalara da yer verildi. Uzmanlar, bu tartışmaların merkezinde “özgünlüğün nasıl tanımlandığı” sorusunun bulunduğunu belirtti. Özgünlüğün bağlama göre değişen, ölçülmesi ve sayısal olarak ifade edilmesi güç bir kavram olduğu hatırlatıldı.
Uzmanlara göre, yapay zekânın hikâye, şiir ya da görsel üretmesi sıklıkla özgünlükle karıştırılıyor. Ancak üretim yapmanın tek başına özgün fikir ortaya koymak anlamına gelmediği; insan deneyimi, kültürel birikim, duygusal derinlik ve risk alma gibi unsurların bu yetinin temelini oluşturduğu ifade edildi. Yapay zekânın ise bu insani deneyimlere sahip olmadığına dikkat çekildi.
Öte yandan bazı uzmanlar, özgünlük kavramının daha geniş bir çerçevede ele alınması hâlinde yapay zekânın belirli alanlarda yenilikçi sayılabileceğini dile getirdi. Yapay zekânın özellikle veri temelli alanlarda beklenmedik bağlantılar kurabildiği ve yeni fikir kombinasyonları üretebildiği aktarıldı.
Uzmanlar, yapay zekânın özgün üretim kapasitesine ilişkin tartışmaların teknolojinin gelişimiyle birlikte devam edeceğini, bu süreçte özgünlük kavramının da yeniden ele alınabileceğini belirtti.
Elif SAĞLAM
