Ankara Üniversitesi öncülüğünde kurulan Türk Hızlandırıcı ve Işınım Laboratuvarı’nda (TARLA) ilk ışınlama deneyi gerçekleştirildi. Yapılan deneyde cam ve pleksiglas örnekleri hızlandırılmış elektronlardan elde edilen gama ışınlarıyla ışınlandı. Deney sonrasında camın renginde değişim, pleksiglasın yapısında ise değişiklik ve kırılmalar gözlendi.
Sonuçlar, Türkiye’de kurulan hızlandırıcı altyapısıyla malzemelerin radyasyon karşısındaki davranışlarının incelenebildiğini gösterdi. Deney, Ankara Üniversitesinin Gölbaşı yerleşkesindeki TARLA’da gerçekleştirildi.
UYDU VE SAVUNMA TEKNOLOJİLERİNDE KULLANILABİLECEK
İlk deneyde elektronlar, laboratuvardaki süperiletken modüllerle hızlandırılarak gama ışınları elde edildi. Bu ışınlar cam ve pleksiglas örneklerine uygulandı; camın rengi değişirken pleksiglas örneklerde yapısal bozulma ve kırılmalar görüldü.
TARLA’daki çalışmalarla uzayda radyasyona maruz kalan uydu lensleri ve sensörler üzerindeki etkilerin incelenmesi hedefleniyor. Laboratuvarın savunma sanayisindeki optik sistemler ile otomobil ve cep telefonlarında kullanılan malzemelerin dayanıklılığını araştırmak için de kullanılması planlanıyor. Ayrıca tıbbi görüntüleme ve kanser tedavisinde yararlanılabilecek izotoplara yönelik ön araştırmalar yapılabilecek.
Laboratuvar, hızlandırıcı altyapısıyla malzemelerin uzun sürede maruz kalabileceği radyasyon etkilerinin daha kısa sürede incelenmesine imkân sağlayacak.
Arife SALMAN
