İstanbul’un tarihi mezarlıklarında bulunan mezar taşları, taşıdıkları tarihî, kültürel ve sanatsal bilgilerin korunması amacıyla envanter çalışmasına dahil ediliyor.
Cumhurbaşkanlığı himayesinde, Kültür ve Turizm Bakanlığı ile Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğünün desteğiyle yürütülen “İslami Kitabeler ve Mezar Taşları Envanter Projesi” kapsamında Türkiye genelindeki tarihi mezar taşları, kitabeler ve eski eserlerin kayıt altına alınması hedefleniyor.
Projenin pilot uygulamasının gerçekleştirildiği İstanbul’daki çalışmalar, farklı üniversitelerden akademisyenlerin yer aldığı ekipler tarafından yürütülüyor. Yaklaşık iki yıl önce hazırlık süreci başlayan çalışmalarda aktif envanter kayıtları Üsküdar’daki tarihi hazirelerde sürdürülüyor.
MEZAR TAŞLARININ TÜM ÖZELLİKLERİ KAYDEDİLİYOR
Camilerin hazirelerinde yürütülen çalışmalarda mezar taşları belirli bir sistem dahilinde numaralandırılıyor. Her taşın fotoğrafı çekiliyor, ölçüleri alınıyor ve GPS koordinatları belirleniyor.
Çalışmalar kapsamında taşların biçimleri, plan ve kesit özellikleri, başlık türleri, süslemeleri ve kitabelerde kullanılan yazı biçimleri inceleniyor. Kitabelerde yer alan bilgiler okunarak envanter sistemine aktarılıyor ve uzmanların kontrolünün ardından kayıt işlemi tamamlanıyor.
Mezar taşlarında yer alan başlıklar, kitabeler ve süslemeler, ait oldukları döneme ilişkin çeşitli bilgilerin ortaya çıkarılmasına imkan sağlıyor. Bu kayıtlarla taşların konumlarının belirlenmesinin yanı sıra tarihî ve kültürel özelliklerinin de dijital ortamda korunması amaçlanıyor.
VERİLER ULUSAL ENVANTERE AKTARILACAK
Proje kapsamında elde edilen verilerin Kültür ve Turizm Bakanlığı bünyesindeki Müze Ulusal Envanter Sistemine aktarılması planlanıyor. Coğrafi bilgi sistemlerinden de yararlanılan çalışmalarda mezarlıkların konumları ve içerisindeki mezar taşlarının özellikleri haritalandırılıyor. Böylece hangi mezarlıkta hangi mezar taşının bulunduğu ve taşların fiziksel özellikleri dijital ortamda kayıt altına alınıyor.
Tarihi hazirelerde bulunan eserlerin zaman içerisinde zarar görmesi, taşınması veya kaybolması ihtimaline karşı oluşturulan dijital kayıtların, mezar taşlarının mevcut durumlarının belgelenmesine ve gelecek dönemlerde yapılacak araştırmalara kaynak oluşturmasına katkı sağlaması hedefleniyor.
Çalışmaların Türkiye genelindeki tarihi mezar taşları ve kitabeleri kapsayacak şekilde genişletilmesiyle, bu eserlerin tarihî, kültürel ve sanatsal özelliklerinin kapsamlı bir envanterde toplanması amaçlanıyor.
Esra M. ÇETİN
