Dijital çağın yükselişiyle birlikte gençler arasında ekran kullanım süresi tarihte hiç olmadığı kadar artmış durumda. Bu durum, son yıllarda “beyin çürümesi” (brain-rot) adıyla anılan zihinsel ve davranışsal bozulmaların yaygınlaşmasına yol açıyor. Türkiye’de yapılan geniş kapsamlı bir araştırma ise sorunun düşündüğümüzden daha yaygın olduğunu gösteriyor.
Necmettin Erbakan Üniversitesi tarafından 1614 genç üzerinde yapılan çalışmada, katılımcıların yaklaşık yüzde 10’unda beyin çürümesi belirtileri tespit edildi. Her 100 gençten 2’sinde ise bu belirtiler “yüksek düzeyde” görüldü. Araştırma ekibi, bu durumun özellikle yoğun sosyal medya ve ekran maruziyetiyle bağlantılı olduğunu belirtiyor. Zihinsel yorgunluk, dalgınlık, dikkat kaybı, odaklanma güçlüğü ve motivasyon düşüklüğü en sık görülen semptomlar arasında yer alıyor. Uzmanlar, riskin özellikle 20–22 yaş aralığında belirginleştiğini; erken yaşta telefon ve sosyal medya kullanımına başlayan gençlerde belirtilerin daha yaygın görüldüğünü ifade ediyor. Araştırmanın dikkat çeken bir diğer bulgusu ise sosyoekonomik durumun veya aile eğitim düzeyinin, gençleri bu riskten korumaya yetmemesi. Yani dijital bağımlılık, toplumun tüm kesimlerinde benzer şekilde etkili olabiliyor.
“Beyin çürümesi” ifadesi tıbbi bir tanı olmasa da, aşırı ekran maruziyetinin yarattığı zihinsel tükenmişlik hâlini tanımlamak için kullanılıyor. Uzmanlara göre bu durum akademik başarıdan sosyal ilişkilere, ruh sağlığından genel yaşam kalitesine kadar pek çok önemli alanı olumsuz etkiliyor. Son yıllarda özellikle çocuk ve ergenlerde bu belirtilerin giderek arttığına dair uyarılar da artmış durumda.
Uzmanlar, “Kontrolsüz ekran kullanımı genç beyinlerin gelişimini tehdit ediyor; sağlıklı bir gelecek için dijital alışkanlıkların mutlaka dengelenmesi gerekiyor.” diyerek hem aileleri hem gençleri bilinçli kullanım konusunda adım atmaya çağırıyor.
Özden KARAKAYA
