Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü bünyesindeki Mikrobiyoloji Referans Laboratuvarları ve Biyolojik Ürünler Dairesi Başkanlığında, akrep sokmalarına karşı kullanılan antivenom üretimi gerçekleştiriliyor.
Üretim sürecinde özellikle Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinden temin edilen akreplerden elde edilen zehir, laboratuvar ortamında çeşitli aşamalardan geçiriliyor. Kontrollü koşullarda tutulan akreplerden belirli aralıklarla alınan zehir, doku kalıntılarından ayrıştırılarak saflaştırılıyor ve kalite kontrol testlerinden geçiriliyor.
Saflaştırılan venom, düşük dozlarda atlara uygulanıyor. Atların bağışıklık sistemi tarafından oluşturulan antikorların belirli seviyeye ulaşmasının ardından plazma alınıyor. Plazma, çeşitli işlemlerden geçirilerek yalnızca akrep zehrine karşı etkili antikorların bulunduğu panzehir elde ediliyor.
Üretim ve kalite kontrol aşamalarının tamamlanmasının ardından hazırlanan panzehir, sağlık müdürlükleri aracılığıyla Türkiye genelindeki sağlık kuruluşlarına dağıtılıyor.
YILDA YAKLAŞIK 10 BİN DOZ ÜRETİLİYOR
Türkiye’nin yıllık akrep panzehiri ihtiyacı yaklaşık 10 bin doz olarak belirtiliyor. Üretim kapasitesi, ihtiyaç halinde artırılabiliyor.
Panzehir üretiminde kullanılan akrepler arasında özellikle Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde bulunan Androctonus crassicauda türü öne çıkıyor. Bu türden elde edilen zehirle üretilen panzehirin, Kuzey Afrika ve Orta Doğu’daki bazı akrep türlerinin neden olduğu sokmalara karşı da kullanılabilme potansiyeli bulunuyor.
Akrep sokması vakaları özellikle yaz aylarında Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgeleri ile Adana çevresinde artış gösteriyor. Kırsal bölgelerde çadırda veya açık alanda uyuyanlar, akrep sokmalarına karşı daha fazla risk taşıyor.
Uzmanlar, özellikle yaz aylarında dışarıda kalanların kıyafet ve ayakkabılarını kullanmadan önce kontrol etmelerini, çadır ve yaşam alanlarında gerekli önlemleri almalarını öneriyor.
Nursultan ŞEKER
