Sağlık Bakanlığı verileri ile Türkiye İstatistik Kurumunun (TÜİK) 2025 Türkiye Sağlık Araştırması sonuçlarına göre, 15 yaş ve üzeri nüfusta tütün ürünü kullanım oranı erkeklerde yüzde 46, kadınlarda yüzde 20,6 olarak hesaplandı.
Türkiye’de toplam tütün kullanım oranı 2008’de yüzde 31,2 iken 2025’te yüzde 33,2’ye çıktı. Bu dönemde kadınlarda kullanım oranı yüzde 15,2’den yüzde 20,6’ya yükselirken erkeklerde yüzde 47,9’dan yüzde 46’ya geriledi. Erkeklerde tütün kullanım oranı 2012’de yüzde 41,5, 2014’te ise yüzde 47,4 olarak kaydedildi.
TÜM ÖLÜMLERİN YÜZDE 67,3’Ü SİGARAYLA İLİŞKİLİ HASTALIKLARDAN
Tütün kullanımı, dünyadaki kronik hastalıkların yaklaşık yüzde 25’inden ve akciğer kanserlerinin yüzde 90’ından sorumlu tutuluyor. Dünyada her yıl 7 milyon kişi tütün nedeniyle hayatını kaybederken, bu ölümlerin 1,6 milyonu pasif etkilenimden kaynaklanıyor.
Türkiye’de her yıl yaklaşık 125 bin kişi tütün nedeniyle yaşamını yitiriyor. Bu ölümlerin 25 bini pasif etkilenimle ilişkilendiriliyor. 2024 verilerine göre, Türkiye’de tüm ölümlerin yüzde 67,3’ü sigarayla doğrudan ilişkili dolaşım, tümör ve solunum sistemi hastalıklarından kaynaklanıyor.
Tütün dumanına maruz kalmak, ürünü kullananların yanı sıra aynı ortamı paylaşan çocukları, gençleri, aileleri ve çalışanları da etkiliyor. Maruziyet; kalp ve damar hastalıkları, solunum sistemi hastalıkları ve akciğer kanseri gibi sağlık sorunlarıyla ilişkilendiriliyor.
TÜTÜNLE MÜCADELE TİMLERİ 1 MİLYONDAN FAZLA KİŞİYE ULAŞTI
Sağlık Bakanlığınca il ve ilçelerde faaliyete geçirilen Tütünle Mücadele Timleri ve Mobil Sigara Bırakma Poliklinikleri, tütün kullanımı konusunda farkındalık oluşturmak ve sigarayı bırakmak isteyenleri hekimlerle buluşturmak amacıyla çalışmalar yürütüyor.
1 Eylül 2025’ten itibaren oluşturulan timler, bugüne kadar 1 milyondan fazla kişiye tütün dumanından pasif etkilenim konusunda bilgilendirme yaptı. Sigarayı bırakmak isteyenlere mobil polikliniklerde danışmanlık hizmeti sunuldu.
DUMANSIZ HAVA SAHASI KAPSAMINDA ÇAPRAZ DENETİMLER
Dumansız Hava Sahası uygulaması kapsamında rehberlik, bilgilendirme, farkındalık ve denetim çalışmaları sürüyor. Denetimlerin etkinliğini ve uygulamada standardizasyonu güçlendirmek amacıyla iller arasında çapraz denetimler başlatıldı.
Sahadaki çalışmalarda pasif etkilenimin zararları ve dumansız ortamların önemi anlatılıyor. Vatandaşlardan gelen bildirimler tütün denetim ekiplerince değerlendirilerek müdahale ediliyor.
2024-2028 Tütün Kontrolü Strateji Belgesi ve Eylem Planı’nda, çocuk ve gençlerin tütün ürünlerinden korunması ve bu ürünlere erişimlerinin engellenmesi başlığı yer alıyor.
Bu kapsamda öğrenci, öğretmen ve velilere yönelik koruyucu ve önleyici eğitimler; Milli Eğitim Bakanlığı, Türkiye Yeşilay Cemiyeti, Sağlık Bakanlığı, Yükseköğretim Kurulu, üniversiteler ve Gençlik ve Spor Bakanlığı işbirliğinde yürütülüyor.
ÜNİVERSİTELER İÇİN “DUMANSIZ KAMPÜS” REHBERİ HAZIRLANDI
Üniversitelerde “Dumansız Kampüs” uygulamasının hayata geçirilmesi amacıyla Türkiye Yeşilay Cemiyeti ve YÖK işbirliğinde kriterler, uygulama esasları ve rehber hazırlandı.
Uygulamayla üniversite kampüslerinde sigara bırakma hizmetlerinin sunulması, kapalı ve açık alanlardaki tütün ürünü kullanım alanlarının sınırlandırılması ve tütün ürünlerinin görünürlüğünün önlenmesi amaçlanıyor.
Esra M. ÇETİN
