Zaman herkes için aynı hızda akarken, beden ve zihin her zaman takvim yaşına uyum sağlamıyor. ABD’deki Texas ve Massachusetts Üniversitelerinden araştırmacıların yürüttüğü yeni bir çalışma, beyin yaşlanmasını yavaşlatan şaşırtıcı ancak insani bir etkeni ortaya koydu: Başkalarına yardım etmek.
Yaklaşık 20 yıl boyunca 50 yaş üstü 30 binden fazla kişinin verilerini inceleyen bilim insanları, düzenli olarak gönüllü faaliyetlere katılan ya da çevresindekilere destek olan bireylerin zihinsel yaşlanma hızının, akranlarına kıyasla yüzde 15 ila 20 oranında daha düşük olduğunu saptadı.
Araştırmaya göre yardım etmenin sağladığı zihinsel kazanımlar, geçici bir moral artışının ötesine geçiyor. Yardım davranışı sürdürüldükçe bu olumlu etkilerin birikerek arttığı gözlemlendi. Bilim insanları, bir dernek veya kuruluş bünyesinde yapılan resmi gönüllülük faaliyetleri ile komşuya yardım etmek ya da bir yakına destek olmak gibi gayriresmi yardımların beyin üzerinde benzer koruyucu etkiler yarattığını belirtiyor.
Uzmanlar, haftada iki ila dört saat yardım faaliyetlerine zaman ayırmanın bilişsel sağlığı korumak açısından ideal dengeyi sunduğunu vurguluyor. Bu sürenin aşılması durumunda ise fiziksel ve zihinsel yorgunluğun, elde edilen faydaları azaltabileceği uyarısında bulunuluyor.
Sosyal bilimciler, yardımseverliğin beyni zinde tutmasının temel nedenlerini sosyal etkileşim ve zihinsel uyarım olarak açıklıyor. Yalnızlığın bilişsel gerilemeyi hızlandırdığı bilinirken, başkalarına destek olmak bireyleri sosyal ağların içinde tutarak zihinsel faaliyetlerini canlı tutuyor.
Araştırma aynı zamanda dikkat çekici bir gerçeği de ortaya koyuyor: Yardım etme alışkanlığı bırakıldığında, zihinsel becerilerdeki düşüş hızı belirgin şekilde artıyor. Bu bulgu, ileri yaş grubundaki bireylerin yalnızca destek alan değil, topluma katkı sunan aktif bireyler olarak kalmalarının kendi beyin sağlıkları açısından da hayati önem taşıdığını gösteriyor.
Dünya genelinde demans vakalarının hızla arttığı bir dönemde, uzmanlar diyet ve egzersizin yanı sıra “iyilik yapmanın” da değiştirilebilir bir risk faktörü olarak sağlık önerileri arasında yer alabileceğine dikkat çekiyor.
Arife SALMAN
