TDK’nin Ankara Üniversitesi ve İletişim Araştırmaları ve Uygulama Merkezi (İLAUM) iş birliğiyle yürüttüğü çalışmada, halktan gelen öneriler ve alanında uzman isimlerden oluşan 25 kişilik değerlendirme kurulu tarafından belirlenen beş kavram oylamaya sunuldu. TDK’nin internet sitesinde gerçekleştirilen oylamada “dijital vicdan”, “vicdani körlük”, “çorak”, “eylemsiz merhamet” ve “tek tipleşme” kavramları yer aldı.
Yaklaşık 300 bin oyun kullanıldığı oylama sonucunda “dijital vicdan” en fazla oyu alarak 2025 yılının kelimesi seçildi. TDK, vicdanı kişinin kendi davranışlarını ahlaki değerleri doğrultusunda sorgulamasını sağlayan bir duygu olarak tanımlarken, dijital çağla birlikte bu kavramın yeni bir anlam boyutu kazandığına dikkat çekti.
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada “dijital vicdan”ın bireysel ve toplumsal duyarlılıkları yansıtan güçlü bir kavram olduğunu vurguladı. Ersoy, insanların gerçek hayatta sorumluluk almakta zorlandıkları konularda, sosyal medyada yapılan bir paylaşım ya da beğeniyle vicdanlarını rahatlatma eğilimine girdiğini ifade etti.
Bu durumun bireysel duyarlılığı pasif hale getirdiğini ve vicdanın “tıklanabilir bir işlem”e dönüştüğünü belirten Ersoy, beğeni, paylaşım ve yorum yoluyla insani sorumlulukların yerine getirildiği hissinin oluştuğunu, merhamet ve insaf duygularının ise sembolik bir görünürlükle sınırlandığını dile getirdi.
Ersoy, “dijital vicdan” kavramının, çağımızda vicdanın dijital ortamda kazandığı yeni ve çoğu zaman yanıltıcı işlevi tanımlaması açısından Türkçede önemli bir yer edinmesi gerektiğini söyledi.
Elif SAĞLAM
